Gestoorde levertesten
#Gastrologie #Klinisch-redeneren
AST
In verband met cytosol en mitochondriën lever, komt vrij bij hepatocellulaire beschadiging/parenchymlijden
Ratio AST/ALT gestegen bij leversteatose, nog meer bij alcoholische levercirrose (an AST:ALT ratio of more than 2:1 is indicative of alcoholic liver disease)
Kan gestegen zijn bij:
- steatose
- NASH
- alcohol
- virale infectie
- erfelijke aandoeningen (fe-/cu-opstapeling)
- auto-immuunaandoeningen
- AMI!
ALT
In verband met cytosol lever, komt vrij bij hepatocellulaire beschadiging/parenchymlijden
Ratio AST/ALT gestegen bij niet-alcoholische leversteatose, nog meer bij alcoholische levercirrose
ALT>10ULN / symptomen: acuut
ALT<10ULN / asymptomatisch: chronisch
Kan gestegen zijn bij:
- steatose
- NASH
- alcohol
- virale infectie
- erfelijke aandoeningen (fe-/cu-opstapeling)
- auto-immuunaandoeningen
ALT wordt uitsluitend in de lever aangemaakt
Gamma GT
Denk aan lever/galwegaantasting of obstructie
- Enzym-inductie (bv anti-epilleptica)
- Alcohol
- Cholestase
(meestal banale bevinding)
-
Alcoholisch leverlijden
Metabolisme van alcohol
Leverbeschadiging wegens:
- direct toxisch effect ethanol op lever
- vorming van zuurstofradicalen (ROS)
- stoornissen in vet- en koolhydraat metabolisme
- directe effecten van acetaldehyde (toxisch en kan mitochondria beschadigen)
- immunologisch en inflammatoire mechanismen
- via activatie Kupffer-cellen
- vorming van fibrose
- via activatie stellaatcellen
- malnutritie
- verstoort de regeneratie
Morfologische letsels
- direct toxisch effect ethanol op lever
| Alcoholic fatty liver disease (alcoholic steatosis) | Alcohlische hepatitis | Alcoholische levercirrose | |
|---|---|---|---|
| Algemeen | Soms al enkele dagen na ingestie van alcohol - vooral bij sociale drinkers |
Acute klinische manifestatie van alcoholisch leverlijden - verschillende gradaties - afzonderlijk of geassocieerd met bestaande levercirrose - onstaat na wisselende duur van meestal uitgesproken abusus |
- episode van alcoholische hepatitis niet essentieel - goede correlatie met duur en intensiteit alcoholgebruik |
| Kliniek | - weinig subjectieve symptomen (zoals bij non-alcoholic) | - milde vorm (1/3) - anorexie, vermagering - hepatomegalie - ernstigere gevallen - icterus - ascites - koorts |
- vergelijkbaar met andere vormen van gevorderde levercirrose - ascites, al dan niet met oedemen - icterus - schaarse lichaamsbeharing, palmair erytheem, witte nagels, gonadale atrofie, spider nevi, gynaecomastie, spieratrofie… - verwikkelingen bij gedecompenseerd leverlijden - portale hypertensie - hepatocellulair falen - hepatocellulair carcinoom |
| Labo | - AST>ALT - itt AST/ALT < 1 bij non-alcoholic steatosis - GT-waarden meestal verhoogd - door enzyminductie, hepatocellulaire beschadiging en cholestase - CAVE inname van geneesmiddelen kan GT ook verhogen |
- AST/ALT > 2 - transaminasen verhoogd maar zelden meer dan 300 IE/l - GT-waarden verhoogd - kenmerken van terminaal leverfalen - laag PTT - hoog bilirubine - microscopisch - neutrofielen - ballooning en mallory-lichaampjes - satellitose wijst op actief leverlijden door alcoholgebruik - **afwezigheid van duidelijke interfacehepatitis! ↔ auto-immuun hepatitis |
- AST/ALT > 2 - GT-waarden verhoogd - macrocytose typisch - kenmerken van terminaal leverfalen - laag PTT - hoog bilirubine |
| Behandeling | - geen specifieke medicatie - enkel stoppen van alcoholabusus is vereist |
- alcoholabstinentie - polyvitaminen - enterale nutritie - eventueel: - corticosteroïden - levertransplantatie |
- alcoholabstinentie - verbetert de situatie, maar cirrotische omvormingen praktisch onomkeerbaar - vitaminepreparaten - therapeutische maatregelen tegen mogelijke verwikkelingen bij gedecompenseerd leverlijden - leverTx overwegen |
| CAVE | Mortaliteit kan oplopen tot 50% bij ernstige acute alcoholische hepatitis | Als laattijdige verwikkeling kan HCC optreden |
AF
Denk aan galwegaantasting/cholestatische beschadiging of obstructie
- grote/kleine galweg?
- waarde stijgt bij cholestase
Toxisch/medicamenteus
- stop alle niet levensnoodzakelijke medicatie
PBC (primaire biliaire cirrhose) bij vrouwen
- bepaal AMA (anti-mitochondriale antilichamen)
- leverbiopsie/elastometrie voor graad van fibrose
Ook afhankelijk van: - botfractie- zwangerschap- puberteit
Bilirubine
direct/indirect
Denk aan galwegaantasting
- grote/kleine galweg?
Toxisch/medicamenteus
- stop alle niet levensnoodzakelijke medicatie
PBC (primaire biliaire cirrhose) bij vrouwen
- bepaal AMA (anti-mitochondriale antilichamen)
- leverbiopsie/elastometrie voor graad van fibrose
Ook afhankelijk van: - syndroom van Gilbert (indirect)- bloedafbraak (indirect)
Frequentste oorzaak van chronisch gestoorde leverfunctieparameters is steatose of NASH (non alcoholic steatohepatitis)
Examenvraag: iemand met gestoorde levertesten uitwerken
Niet alle levertesten testen de leverAlcohol is toxisch in lage omstandigheden